Podmiot odpowiedzialny, karany z tytułu nieosiągania poziomów selektywnej zbiórki odpadów na terenie gminy Jeśli gminy zawiązały związek międzygminny dla celów prowadzenia gospodarki odpadami, to jaki podmiot będzie odpowiedzialny, karany z tytułu nieosiągania poziomów selektywnej zbiórki na terenie gminy (gmina, czy też związek międzygminny)? Odpowiedź eksperta: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 64 ustawy o samorządzie gminnym w celu wspólnego wykonywania zadań publicznych, gminy mogą tworzyć związki międzygminne. Utworzenie takiego związku następuje na podstawie uchwał rad zainteresowanych gmin. Prawa i obowiązki gmin uczestniczących w związku gminnym, związane z wykonywaniem zadań przekazanych związkowi, przechodzą na związek z dniem ogłoszenia statutu związku. Związek wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (art. 65 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Z kolei wedle art. 3 ust. 2a UCPG „w  razie wykonywania przez związek międzygminny zadań, o których mowa w ust. 2, określone w ustawie prawa i obowiązki organów gminy, w tym uchwalanie aktów prawa miejscowego, wykonują właściwe organy tego związku.”Jednym z takich obowiązków  jest zapewnienie osiągnięcia odpowiednich poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (art. 3 ust. 2 pkt 7 UCPG). Istota związku międzygminnego polega więc na tym, że zainteresowane gminy określają, jakie zadania, należące do zakresu ich działania, będą wykonywane wspólnie i w tym celu tworzą samodzielny byt prawny w postaci związku, na który przenoszą wykonywanie tych zadań. Prawa i obowiązki gmin uczestniczących w związku, dotyczące wykonywania zadań przekazanych związkowi, przechodzą na związek. Gminy, które zgodnie z obowiązującą procedurą przystąpią do związku gmin przenoszą, zgodnie z art. 64 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 3 ust. 2a UCPG, swoje prawa i obowiązki na związek w zakresie zadań przekazanych związkowi z dniem ogłoszenia statutu związku. Zadania przekazane przez gminy stają się zadaniami własnymi związku, ze wszystkimi tego prawnymi implikacjami. „Zakres zdolności prawnej związku w stosunku do powierzonych mu zadań jest tożsamy z zakresem zdolności prawnej gmin, które w nim uczestniczą. Zgromadzenie związku międzygminnego utworzonego na podstawie art. 3 ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach może więc uchwalać akty prawa miejscowego wynikające z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (…). Zarząd zaś związku międzygminnego jest uprawniony do wydawania wszelkich decyzji administracyjnych wydawanych na podstawie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach na takich samych zasadach jak organy gmin wchodzących w skład związku.” (tak Ministerstwo Środowiska: www.mos.gov.pl). Jeżeli więc do wykonywania zadań wskazanych w art. 3 ust. 2 UCPG został ustanowiony związek międzygminny, to wtedy prawa i obowiązki organów gminy w tym zakresie wykonują właściwe organy związku (tj. zgromadzenie i zarząd). Konieczne jest przy tym dokładne wskazanie w statucie związku, do jakich dokładnie zadań z zakresu UCPG został powołany związek międzygminny. Wskazuje się bowiem, że „zapis ten [art. 3 ust. 2a UCPG]nie oznacza, że gminy mają obowiązek przekazywania całości zadań związanych z gospodarką odpadami komunalnymi związkowi międzygminnemu, co za tym idzie – mogą mu przekazać jedynie część zadań, które nakłada na nie ustawa. Szczegółowy zakres przekazanych związkowi obowiązków powinien być ujęty w statucie związku” (tak Ministerstwo Środowiska: www.mos.gov.pl. Jeżeli więc gminy zawiązały związek międzygminny, którego zakres zadań przekazanych mu przez tworzące go gminy (wskazany w statucie) obejmuje również obowiązek określony w art. 3 ust. 2 pkt 7 UCPG, to wykonanie tego obowiązku ciąży na związku międzygminnym, wraz ze wszelkimi konsekwencjami prawnymi jego niedopełnienia (w tym karami, o których mowa w art. 9z ust. 2 UCPG). Powyższe zostało jasno wskazane w art. 9z ust. 5UCPG („W przypadku gdy dany obowiązek powinien być wykonany przez związek międzygminny, karom pieniężnym, o których mowa w ust. 1, 2 i 4, podlega ten związek”).Jednakże nawet bez takiej regulacji należałoby stwierdzić, iż w tym przypadku to związek byłby podmiotem obciążonym karą. Hasła kluczowe: utrzymanie czystości i porządku w gminach, konsekwencje prawne, niedopełnienie obowiązków, kary, selektywna zbiórka odpadów