Przedmiotem niniejszego artykułu jest omówienie zagadnień dotyczących podstawy prawnej uchwał w sprawie taryfy opłat za usługi przewozowe w publicznym transporcie zbiorowym, jak również określenie organu właściwego do uchwalania taryfy po wejściu w życie ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym.1. Na wstępie ustalić należy, czy dopuszczalne jest powoływanie w podstawie prawnej uchwały w przedmiocie taryfy opłat za usługi przewozowe w publicznym transporcie zbiorowym przepisu art. 8 ust. 1 z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach2, zgodnie z którym „rada gminy może ustalać ceny urzędowe za usługi przewozowe w publicznym transporcie zbiorowym w zakresie zadania o charakterze użyteczności publicznej w gminnych przewozach pasażerskich oraz za przewozy taksówkami na terenie gminy.” Przywołany przepis art. 8 ust. 1 ustawy o cenach przyznaje zatem radzie gminy uprawnienie do ustalenia cen urzędowych za usługi przewozowe w publicznym transporcie zbiorowym w gminnych przewozach pasażerskich, a także za przewozy taksówkami na terenie danej gminy. Zauważyć należy przy tym, iż brzmienie art. 8 ust. 1 ustawy o cenach jednoznacznie wskazuje, że stanowienie cen za usługi przewozowe w publicznym transporcie zbiorowym w zakresie zadania o charakterze użyteczności publicznej w gminnych przewozach pasażerskich należy do wyłącznej kompetencji rady gminy. Jak zaś wskazuje się w orzecznictwie administracyjnym, określane na tej podstawie opłaty za usługi przewozowe w publicznym transporcie zbiorowym dotyczą cen biletów i mają charakter maksymalnych cen urzędowych obowiązujących wszystkie podmioty zajmujące się transportem osób na terytorium gminy.3Przy czym zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o cenach, przez cenę urzędową rozumieć należy cenę ustaloną w rozporządzeniu wydanym przez właściwy organ administracji rządowej lub w uchwale wydanej przez organ stanowiący właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Ceny urzędowe mają charakter cen maksymalnych chyba, że organ administracji publicznej w przepisach wydanych na podstawie uchwały ustali inaczej (art. 9 ustawy o cenach). Uchwała podjęta na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o cenach ma walor przepisu powszechnie obowiązującego, wobec czego, jak wprost wskazał Wojewoda Lubelski w rozstrzygnięciu nadzorczym z dnia 9 marca 2011 r.4ceny urzędowe określone w przedmiotowej uchwale mają charakter prawnie wiążący dla wszystkich przewoźników zajmujących się świadczeniem usług przewozowych w zakresie publicznego transportu zbiorowego na terenie danej gminy. Jak zaś wskazuje się w doktrynie, na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o cenach organy stanowiące mogą ustalać ceny urzędowe jedynie na określone usługi, to jest na usługi przewozowe w zakresie publicznego transportu zbiorowego oraz na usługi przewozu taksówkami, nie mogą natomiast ustalać takich cen dla konkretnych przedsiębiorców zajmujących się świadczeniem wchodzących w grę usług. Pogląd prezentowany przez Ministerstwo Środowiska jest krytykowany w literaturze, gdyż jedyna różnica pomiędzy tymi przetargami sprowadza się do rodzaju usług, jakich wymaga zamawiający: odbierania albo odbierania i zagospodarowania odpadów5.Powyższe stanowisko podzielił również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 stycznia 2010 r.6 który wprost wskazał, iż art. 8 ust. 1 ustawy o cenach przyznaje radzie gminy instrument dla regulowania nieprzekraczalnego poziomu cen obowiązujących wszystkich przewoźników działających na przedmiotowym rynku komunalnym, podkreślając przy tym jednocześnie, że przepis ten nie może stanowić podstawy dla ustalenia taryfy dla konkretnego przewoźnika. W konsekwencji należy stwierdzić, że prawidłowe zastosowanie przepisu art. 8 ust. 1 ustawy o cenach polega na objęciu zakresem uchwały w sprawie taryfy opłat za usługi przewozowe w publicznym transporcie zbiorowym wszystkich podmiotów wykonujących w/w usługi na terenie danej gminy bądź związku międzygminnego. Natomiast zawężenie stosowania przywołanego przepisu do konkretnego podmiotu, nie odpowiada wymogom aktu prawa miejscowego stanowionego przez organy gminy lub związku międzygminnego, który powinien określać prawa i obowiązki jego adresatów w sposób generalny i abstrakcyjny.7 Mając na uwadze powyższe należałoby stwierdzić, iż podstawę prawną uchwały w sprawie taryfy opłat za usługi przewozowe świadczone przez konkretnego organizatora lub operatora w publicznym transporcie zbiorowym powinien stanowić przepis art. 4 ust. 1 pkt.2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej8, zgodnie z którym „jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego postanawiają o wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej (…)”. Przywołany przepis wskazuje na kompetencje organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego do decydowania min. o „wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej”, jeżeli co innego nie wynika z przepisów szczególnych. Zauważyć należy przy tym, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego9uchwała podjęta na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej nie ma charakteru aktu prawa miejscowego. Na powyższe wskazuje w szczególności brzmienie art. 4 ust. 2 ustawy o gospodarce komunalnej, w myśl którego uprawnienie o określone w art. 4 ust. 1 pkt 2, to jest uprawnienie do ustalania wysokości cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego mogą powierzyć organom wykonawczym tych jednostek. Gdyby bowiem uprawnienie określone w art. 4 ust. 1 pkt. 2 ustawy o gospodarce komunalnej realizowałoby się w trybie aktu prawa miejscowego, nie mogłoby ono zostać skutecznie powierzone organowi wykonawczemu danej jednostki10.Na możliwość udzielenia organom wykonawczym jednostek samorządu terytorialnego upoważnienia do ustalenia opłat z tytułu świadczenia usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego przez organy stanowiące tych jednostek wskazuje się również w piśmiennictwie.11Jak zatem wynika z powyższego, na gruncie przepisów ustawy o gospodarce komunalnej dopuszczalne jest scedowanie przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego na organy wykonawczej danej jednostki uprawnienia do ustalania cen i opłat za usługi przewozowe w publicznym transporcie zbiorowym. Przy czym podkreślić należy, iż z brzmienia art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej wprost wynika, że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w razie braku regulacji szczególnej w przedmiotowym zakresie. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 7 ust.ust. 4 pkt. 2 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym określone w ustawie zadania organizatora, o którym mowa w ust. 1 pkt. 1-5, wykonuje w przypadku: gminy - wójt, burmistrz albo prezydent miasta; związku międzygminnego - zarząd związku międzygminnego; miasta na prawach powiatu - prezydent miasta na prawach powiatu;powiatu - starosta;związku powiatów - zarząd związku powiatów;województwa - marszałek województwa. Jak natomiast stanowi przepis art. 8 pkt. 2 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, do zadań organizatora należy organizowanie publicznego transportu zbiorowego. Przy czym organizowanie publicznego transportu zbiorowego polega w szczególności na ustalaniu opłat za przewóz oraz innych opłat, o których w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1173)12, za usługę świadczoną przez operatora w zakresie publicznego transportu zbiorowego (art. 15 ust. 1 pkt. 10 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym). Jak zatem jednoznacznie wynika z powyższego, od dnia wejście w życie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, to jest od dnia 1 marca 2011 r., ustalanie opłat za przewóz oraz innych opłat wymienionych w ustawie Prawo przewozowe za usługę świadczoną przez operatora w zakresie publicznego transportu zbiorowego, w zależności od organizatora, należy do kompetencji odpowiednio: wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, zarządu związku międzygminnego lub związku powiatów, starosty bądź marszałka województwa. W konwencji należy stwierdzić od dnia 1 marca 2011 r. uchwalanie taryfy opłat za usługi przewozowe w publicznym transporcie zbiorowym należy do właściwości wskazanych powyżej organów. Przy czym z uwagi na zasady wykładni prawa: lex posteriori derogat legi priori (prawo późniejsze uchyla wcześniejsze) oraz lex specialis derogat legi generali (prawo bardziej szczegółowe ma pierwszeństwo przed przepisami ogólniejszymi), nie ulega wątpliwości, iż późniejszy przepis art. 15 ust. 1 pkt. 10 w zw. z art. 8 pkt. 2 w zw. z art. 7 ust. 4 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, którego dyspozycja wprost odnosi się do ustalania opłat za przewóz oraz innych opłat określonych w ustawie Prawo przewozowe, znajduje zastosowanie przed wcześniej ustanowionym generalnym przepisem art. 4 ust. 1 pkt. 2 ustawy o gospodarce komunalnej. Wobec powyższego należałoby stwierdzić, iż w obecnie obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw prawnych przemawiających za właściwością organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w zakresie uchwalania taryfy komunikacyjnej w publicznym transporcie zbiorowym. Ponadto, odnosząc się do zakresu taryfy opłat za usługi przewozowe w publicznym transporcie zbiorowym, zauważyć należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 34a ust. 2 ustawy Prawo przewozowe, w zakresie gminnego, powiatowego i wojewódzkiego regularnego przewozu osób przepisy dotyczące sposób ustalania wysokości opłat dodatkowych pobieranych w razie: braku odpowiedniego dokumentu przewozu, braku ważnego dokumentu poświadczającego uprawnienie do bezpłatnego albo ulgowego przejazdu, niezapłacenia należności za zabrane ze sobą do środka przewozu rzeczy lub zwierzęta albo naruszenia przepisów o ich przewozie a także spowodowania, bez uzasadnionej przyczyny, zatrzymania lub zmiany trasy środka transportu, określają odpowiednio rada gminy, rada powiatu albo sejmik województwa, a w mieście stołecznym Warszawie - Rada miasta stołecznego Warszawy. Przy czym akt wydany w wykonaniu powyższego upoważnienia ustawowego stanowi akt prawa miejscowego. Jak natomiast stanowi art. 33a ust. 6 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym przewoźnik lub organizator publicznego transportu zbiorowego może określić w regulaminie przewozu lub taryfie obniżenie wysokości opłaty dodatkowej w razie natychmiastowego jej uiszczenia lub w terminie wyznaczonym w wezwaniu do zapłaty. A zatem obniżenie wysokości opłaty dodatkowej w przypadku jej natychmiastowego uiszczenia może zostać określone przez przewoźnika lub organizatora publicznego transportu zbiorowego w regulaminie przewozu bądź taryfie. Jak natomiast zostało wskazane powyżej, określone w ustawie o publicznym transporcie zbiorowym zadania organizatora wykonuje odpowiednio wójt, burmistrz albo prezydent miasta, zarząd związku międzygminnego lub związku powiatów, starosta bądź marszałek województwa. W konsekwencji regulacje w zakresie obniżenia opłaty dodatkowej w razie natychmiastowego jej uiszczenia przez pasażera mogą zostać zawarte wyłącznie w taryfie lub regulaminie przewozu, nie zaś w akcie prawa miejscowego wydanym w wykonaniu upoważnienia z art. 34a ust. 2 ustawy Prawo przewozowe.13 1 Ustawa z dnia 16 grudnia 2011 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2011 r., Nr 5, poz. 13 ze zm.), dalej „ustawa o publicznym transporcie zbiorowym” 2Ustawa z dni a 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. 2001 r., Nr 97, poz. 1050 ze zm.), dalej „ustawa o cenach” 3 Tak min. rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podlaskiego z dnia 3 kwietnia 2012 r., NK.II.4131.2.70.2012.AŁ; rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z dnia 9 marca 2011 r., NK.II.4131.81.11 4 Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z dnia 9 marca 2011 r., NK.II.4131.81.11 5 M. Szydło, Komentarz do art. 8 ustawy o gospodarce komunalnej [w:] M. Szydło, Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz, opubl. Oficyna, 2008 6 Wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. II GSK 273/09, opubl. Legalis 7 Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z dnia 9 marca 2011 r., NK.II.4131.81.11 8 Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (tekst jedn. Dz. U. 2011 r., Nr 45, poz. 236), dalej „ustawa o gospodarce komunalnej” 9T ak min. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2001 r., sygn. SA/Wr 1415/01, opubl. Legalis; wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. II GSK 273/09, opubl. Legalis 10 Wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. II GSK 273/09, opubl. Legalis 11 R. Szczyrski, Opłata za transport zbiorowy, opubl. Wspólnota nr 23 z dnia 5 czerwca 2010 r., s. 24 12 Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (tekst jedn. Dz. U. 2012 r., poz. 1173), dalej „ustawa Prawo przewozowe” 13 Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z dnia 30 marca 2011 r., NK-II.4131.122.2011 Hasła kluczowe: radca prawny, prawnik, utrzymanie czystości i porządku w gminach, prawo śmieciowe, podstawa prawna, organ właściwy, uchwalanie taryfy