Regulamin utrzymania czystości i porządku

Właściciele nieruchomości mają obowiązek zapewnić uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż tych nieruchomości. I nie ma znaczenia szerokość chodnika. Obowiązki właścicieli nieruchomości dotyczące zapewnienia czystości i porządku określa ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej: u.c.p.). Przewidziano w niej m.in., że właściciele nieruchomości muszą zapewnić uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż ich posesji.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej przez Samorzadowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu sprawie był status spółdzielni mieszkaniowej jako strony postępowania oraz prawny status spółki prawa handlowego jako organu administracji publicznej (organu podatkowego) w postępowaniu w sprawie okreslenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której stanowia przepisy ustawy z 13.09.1996 r. o utrzymaniu czystości i porzadku w gminach.

W marcu 2014 r. rada – po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego – podjęła uchwałę w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Uchwałę opublikowano w dzienniku urzędowym województwa, a weszła w życie z dniem 1 lipca 2014 r. We wrześniu uchwałę zaskarżył prokurator. Zakwestionował użyte w niej sformułowanie „psy duże". Zdaniem prokuratora uchwała powinna zawierać wymagania wynikające z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami. Tymczasem jeden z jej paragrafów nie spełnia wymagań.

Jednym z elementów, jaki musi znaleźć się w treści regulaminu jest częstotliwość i sposób pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego (art. 4 ust. 2 pkt 3).  

(...)Wskazać należy, ze przepis ust. 1 stanowi dla rady gminy upoważnienie do uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, w ust. 3 został natomiast określony wymóg dostosowania owego regulaminu do wojewódzkiego planu gospodarki odpadami w terminie 6 miesięcy od dnia uchwalenia tego planu. Ponadto ust. 2 omawianego przepisu określa (...)

(...) Rada gminy uchwalając regulamin nie może zamieszczać w nim postanowień wykraczających poza zakres przywołanego przepisu. Przepis bowiem art. 4 ust. 2 ustawy ma charakter zamknięty, co oznacza, że organ stanowiący gminy nie może określać w regulaminie czystości i porządku kwestii, które nie mieszczą się w zakresie powyższych zagadnień (...)

(...) Postanowienia zaskarżonej uchwały odnoszą się do Wspólnoty jako właściciela nieruchomości w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a więc dotykają sfery jej praw i obowiązków. Przepis §12 ust. 7 nakłada na właściciela nieruchomości obowiązki, które nie znajdują umocowania w obowiązującym porządku prawnym.(...)

(...) stwierdził nieważność § 4 ust. 3, ust. 5 we fragmencie: "W przydomowych kompostownikach można gromadzić następujące odpady: odpady zielone z pielęgnacji ogrodów i parków, resztki pożywienia, odpady kuchenne. Pozyskany materiał wykorzystać można do własnych potrzeb bądź przekazać nieodpłatnie przedsiębiorcy" (...) wprowadzenie w uchwale rady gminy będącej aktem prawa miejscowego uregulowań sformułowanych w sposób trudny do jednoznacznego odczytania stanowi istotne naruszenie prawa(...)

(...) W związku z tym, bezspornym pozostaje fakt, iż regulamin utrzymania czystości i porządku nie może wykraczać poza materię przewidzianą w art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czy- stości i porządku w gminach, przepis ten stanowi bowiem delegację ustawową dla wydania aktu prawa niższej rangi, ściśle określając zakres spraw, które mogą zostać unormowane w uchwale rady gminy. Nie przyznaje on kompetencji organowi stanowiącemu gminy ani do uchwalania aktów prawa miejscowego obejmujących za- gadnienia inne niż wymienione w cyt.

"(...) Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, zgodnie z art. 4 ust. 1 in fine ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowi akt prawa miejscowego. Zgodnie z regulacją konstytucyjną, akty prawa miejscowego to ustanowione na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie powszechnie obowiązujące źródła prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Są one stanowione zarówno przez organy jednostek samorządu terytorialnego, jak i terenowe organy administracji rządowej (...)"